Bók dagsins
Regnhlífarnar í New York
Eftir fjóra þætti þá á ég ennþá í bölvuðum vandræðum með þátt Þorsteins Joð, Regnhlífarnar í New York. Þorsteinn er klár, hugmyndaríkur og hefur alveg sans fyrir skáldskap. Þættirnir fljóta vel og viðmælendurnir koma almennt vel frá sínu, einn og einn í fyrstu tveim þáttunum voru að vísu að segja lítið áhugavert en það hefur lagast. Hápunktarnir fyrir mér hingað til er heimsókn Rásar tvö manna að ræða rokkbækur, ferðasöguspjall Þóru og Einars Fals og sérstaklega þó uppáhaldsbækur Guðrúnar Helgadóttur. Þátturinn er ótvírætt skemmtilegur. En það er eitthvað að trufla mig, eins og þátturinn vinni frekar á stigum en rothöggi.
Kannski þetta: mér datt ekki nein bók í hug sem þátturinn hafði vakið hjá mér löngun til að lesa. Helst að Þóra hafi farið langt með að selja mér Kríubækurnar. En af hverju er þetta? Hvað vantar? Einlægni? Meiri tíma? Er hugsanlega nær ómögulegt að finna þá einlægni sem þarf í magasínþætti í sjónvarpi? Hér er ég ekki að saka umsjónarmenn né gesti um kaldhæðni, fjarri því – en þó hefur enginn fellt niður brynjuna í þessum þáttum.
Máski er vandamálið í stefnuyfirlýsingunni eins og hún birtist á einum stað á heimasíðu þáttarins: „Það er hægt að tala um bækur eins og hvað annað, veðrið eða leikinn í gærkvöldi.“ En oftast leiðist mér snatt um veðrið og fótboltaumræðan á Íslandi er engan veginn á nógu háu plani. Þorsteinn Joð má eiga það að hafa rifið hana aðeins upp, án þess þó að hún sé ennþá komin á það plan sem menn eins og Simon Kuper, Phil Ball, Uli-Hesse Lichtenberger, Roberto Gotta og Nick Hornby komast á, menn sem nota fótbolta til þess að komast að einhverjum sannleika um samfélagið sem við búum í og hvernig þau hafa breyst án þess að það verði nokkurn tímann á kostnað töfra leiksins sjálfs.
En af einhverjum ástæðum eru allir á Íslandi ofboðslega hræddir við einhvern stall, það að verða háfleygir. Það er svo sem skiljanlegt í ljósi almennrar umræðu um bókmenntir á Íslandi, sautjánda júní ræður um Jónas og innihaldslaust lof á nóbelskáldið og höfunda Íslendingasagna, oftast orðskrúð um ekki neitt. En þetta daglega hjal er ekkert skárra, já hmm þetta var nú ágeytis afþreying svosem. Eða Vala Matt að mæra allt og ekkert. Ég er þó ekki beinlínis að saka þáttinn um að vera í öðru hvoru þessara horna, frekar að hann sé ennþá í einhverjum óþægilegum dans í kringum miðjuna, kjarnann, án þess að hafa ennþá komist þangað. Það eru sex þættir eftir – kannski hefst þetta? En núna er eins og þátturinn sé jafnvel of extrovert – og bækur eru oftast að höfða til introvertsins í okkur. Öll eigum við það til að verða eins og ómálga börn þegar eitthvað virkilega snertir við okkur og það er þetta sem verður alltaf jafn erfitt að komast yfir í bókaumræðu fjölmiðlanna, einlægnin á það til að stama. Það vantar að gera virkilega tilraun til að leyta innávið. Hingað til hafa þetta í raun verið margar góðar skissur, en fáar almennilegar myndir.
